Info Panel
1566
1566 Front

1566: Landvoogdes Margaretha van Oostenrijk; waarschuwing tegen de invoering van de inquisitie. - 1566

Het jaar 1566 is in het voorspel van de Tachtigjarige Oorlog een sleuteljaar. In een duizelingwekkende vaart volgde de ene gebeurtenis op de andere en ontstond een situatie waarin de …

Lees meer →
1574
1574_front

1574: Ontzet van de stad Leiden - 1574

Bij Alkmaar, zo heet het, ‘begon de victorie’. Het was de inwoners van dat stadje gelukt door vastberaden verzet de intussen uitgedunde en uitgeputte Spanjaarden af te weren. Als om …

Lees meer →
1604_front

1604: Bij de dood van burgemeester Pieter van der Werve - 1574

Toen dertig jaar na het Leids ontzet Pieter van der Werve zijn laatste adem uitblies, liet de stad een penning slaan om zijn doorslaggevende optreden tijdens het beleg te herdenken …

Lees meer →
1577
1577 Back

1577 – Het eeuwig Edict getekend in Brussel - 1577

Het woordje ‘eeuwig’ moet je bij zestiende-eeuwers niet te letterlijk nemen, helemaal niet als ze oorlogsmoe zijn. Het eeuwig edict was een regeling die vrede moest brengen, wat de term …

Lees meer →
1578
1578 Front

1578: Verlening aan Amsterdam van het stadswapen en de keizerskroon - 1578

De nederlaag van Gembloers was een ernstige tegenslag voor de opstandelingen, die werd gevolgd door een reeks van Spaanse veroveringen van stadjes als Aalst, Tienen en Leuven. Gelukkig was er …

Lees meer →
1579
1579 Front

1575/1579: Willem de Zwijger en Charlotte van Bourbon - 1579

In het leven van prinsen was politiek het allesoverheersende motief. Hoofd en hart vormden een aaneensluitende ruimte waarin zich een doorlopende schaakpartij afspeelde. Het huwelijk van Willem van Oranje met …

Lees meer →
1581
1581_Front

1581: afzwering van Filips II - 1581

Deze penning memoreert één van de belangrijkste momenten uit de Tachtigjarige Oorlog: de afzwering van de machtigste vorst van Europa. Niet alleen werd Filips als koning het deurgat gewezen, op …

Lees meer →
1584
1584_Front

1584: Moord op Willem van Oranje - 1584

Willem van Oranje was een publiek persoon. Dikwijls werd hij omgeven door hovelingen, vrienden, gunstzoekers en hoge militairen, allemaal gezichten die hij kende. Vaak ook bevonden zich mensen in het …

Lees meer →
1590
1590 Front

1590: Het turfschip van Breda - 1590

In 1590 breekt een nieuwe fase in de oorlog aan, de zwaarste tijden lijken voorbij. Twee jaar eerder was de ‘Onoverwinnelijke Spaanse Armada’ al door Engelse en Nederlandse schepen, en …

Lees meer →
1600
1600_front

1600: Nieuwpoort - 1600

Het had weinig gescheeld of de Slag bij Nieuwpoort was de geschiedenis ingegaan als de kostbaarste en grootste blunder uit de Tachtigjarige Oorlog. Doel van de aanval was de uitschakeling …

Lees meer →
1602
1602 Front

1602: Inname Grave - 1602

Vanaf het Turfschip van Breda was het grondgebied van de Nederlandse Opstand dankzij Maurits reeks van veroveringen gestaag toegenomen. Maar vanaf de Slag bij Nieuwpoort in 1600 zou daarin langzaam …

Lees meer →
1609
1609_Front

1609: Triple Alliantie (Drievoudig Verbond) - 1609

De Nederlandse Opstand was na een chaotische en bloedige beginperiode overgegaan in een fase waarin onder leiding van Johan van Oldenbarnevelt de belastingen op orde waren gebracht. De geïmproviseerde oorlogsvoering …

Lees meer →
1612
1612 Front

1612: Beurs van Amsterdam - 1612

In 1609 werd de eerste steen gelegd van wat drie jaar later de Amsterdamse beurs zou worden en waarvan deze penning de zilveren herinnering vormt. Het verrees boven de Amstel, …

Lees meer →
1619
1619_front

1619: terechtstelling Johan van Oldenbarnevelt - 1619

Op de ene kant van de herdenkingspenning zien we in reliëf het bekende portret van Oldenbarnevelt door Michiel van Mierevelt. Op de andere een niet van bitterheid verstoken tekst met …

Lees meer →
1622
1622_front

1622: begrafenis van Aartshertog Albert van Oostenrijk - 1622

Toen Albert van Oostenrijk ten grave werd gedragen, werd dat met de nodige pompe gedaan. Een lange processie schreed door Brussel, boven de kist werd een baldakijn gehouden dat werd …

Lees meer →
1622_front

1622: Bergen op Zoom bevrijding van Spinola door prins Maurits van Oranje - 1622

Het beleg van Bergen op Zoom was een van de eerste krijgshandelingen nadat het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) verlopen was. De strategisch gelegen vestingstad werd door prins Maurits ontzet, maar voordat …

Lees meer →
1637
1637_front

1637: Inname Breda door Frederik Hendrik - 1637

Het beleg van Breda werd ingeleid met een schijnbeweging. Prins Frederik Hendrik, de jongere halfbroer van de in 1625 overleden Maurits, trok met zijn leger zuidwaarts op een wijze waardoor …

Lees meer →
1639
1639_front

1639: Tromp verslaat Spaanse vloot in de zeeslag bij Duins - 1639

In juli van dat jaar was een vloot van grote Spaanse schepen op weg gegaan naar Vlaanderen, om daar een troepenmacht van tienduizend man aan wal te zetten. De Spaanse …

Lees meer →
1641
1641_front

1641: Huwelijk prins Willem II en Maria van Engeland - 1641

Op 16 juli 1641 trouwde prins Willem II, twaalf jaar oud, met prinses Mary Stuart, dochter van Karel I, koning van Engeland. De plechtigheid vond plaats in Whitehall en betekende …

Lees meer →
1642
1642_front

1642: Huwelijk prins Willem II en Maria van Engeland - 1642

Deze penning vol details heeft dezelfde aanleiding als de vorige, maar heeft een meer directe beeldtaal. Op de voorkant zit Frederik Hendrik, de heldhaftige vader, op zijn zegentroon. Onder zijn …

Lees meer →
1647
1647_front

1647: voorbereiding Vrede van Munster - 1647

Al lang voordat de Vrede van Munster in 1648 werd gesloten voelden de betrokken partijen dat het einde van de oorlog niet lang meer op zich kon laten wachten. Jaar …

Lees meer →
1648
1648_front

1648: Vrede van Münster - 1648

De Vrede van Münster maakte een einde aan de Tachtigjarige Oorlog en was voor bijna alle Nederlanders reden tot ongebreidelde feestvreugde. Overal luidden de klokken, stelde overheden gratis wijn beschikbaar, …

Lees meer →
1650
1650 front

1650: Aanval Willem II op Amsterdam - 1650

De Vrede van Münster zou het schip van staat schokken zoals die eerdere vrede, het Twaalfjarige Bestand, dat ook had gedaan. Door het wegvallen van de oorlogsdreiging en de noodtoestand …

Lees meer →
1650_front

1650 – Aanval Willem II op Amsterdam (Godt Heeft ons Bewaert) - 1650

1650_front

1650: Dood Willem II en val van zijn nagedachtenis - 1650

Zolang Willem II in leven was, was hij onder de regenten impopulair maar gevreesd. Zijn staatsgreep van 1650 was slechts half gelukt, maar als bevelhebber van het Staatse leger had …

Lees meer →
1651
1651_front

1651: de Grote Vergadering te ’s-Gravenhage - 1651

De stemming van opluchting en wrevel na de dood van de coupplegende prins kwam het beste tot uitdrukking in de zogeheten ‘Grote Vergadering’. Op uitnodiging van de Staten van Holland …

Lees meer →
1653
1653_front

1653: Maarten Tromp gesneuveld - 1653

Het uitbreken van de Eerste Engelse Zeeoorlog (1652-1654) volgde kort na de machtsovername in Engeland door Oliver Cromwell. Na een verwoestende burgeroorlog tussen koning Karel I en het parlement was …

Lees meer →
1655
1655_front

1655: inhuldiging stadhuis Amsterdam - 1655

Het leek wel alsof er een atmosfeer van haast hing onder het grootste bouwproject dat die eeuw in Amsterdam plaatsvond. Toen de magistraat er zijn eerste vergadering hield in mei …

Lees meer →
1660
1660_front

1660: uitvinding Treuleben om gezonken schepen te bergen - 1660

Een zeevarende en op de centen passende natie kon het niet ontgaan dat jaarlijks complete scheepsladingen naar de zeebodem verdwenen. De mensen konden niet meer worden gered, maar hoe zat …

Lees meer →
1660_front2

1660: Vertrek Karel II uit Scheveningen - 1660

Karel II was al dertig jaar oud toen de gebeurtenis die hier wordt gememoreerd plaatsvond. Zelfs voor een dertigjarige zag hij er al oud uit, de penning laat duidelijk zijn …

Lees meer →
1666
1666_front

1666: Michiel de Ruyter wint vierdaagse zeeslag - 1666

Net zo min als het met een Engeland onder Cromwell lukte in vrede te leven lukte dat met Karel II als buur. Vijf jaar nadat hij feestelijk was uitgezwaaid in …

Lees meer →
1666_front

1666: Invoering van het haardstedegeld - 1666

Wie zich bedenkt dat de zeventiende eeuw een klimaat had dat tegenwoordig ‘de kleine ijstijd’ wordt genoemd, die kan zich voorstellen hoe belangrijk het was een haard in huis te …

Lees meer →
1666_front3

1666: Cornelis Evertsen, admiraal van zeeland, sneuvelt in vierdaagse zeeslag - 1666

Deze penning lijkt sterk op die met De Ruyter. Het verschil is dat De Ruyter de vierdaagse zeeslag overleefde, terwijl Cornelis Evertsen op de laatste dag van het gevecht dodelijk …

Lees meer →
1667
1667_front

1667: Tocht naar Chatham en de Vrede van Breda – MALA BESTIA penning - 1667

Het komt niet vaak voor dat militaire plannen een perfecte uitvoering krijgen. Teveel factoren zijn ongewis; de wind kan draaien, het weer kan omslaan, cruciale informatie lijkt te ontbreken. Het …

Lees meer →
1667_front2

1667: De Brits-Hollandse Vrede - 1667

Een zeevarende natie geeft uitdrukking aan de Vrede van Breda: twee admiraalsschepen varen gebroederlijk voor de wind – altijd een gunstige wind – en laten de vlaggen van hun naties …

Lees meer →
1672
1672_front

1672: Lof op Karel Rabenhaupt - 1672

Het Rampjaar 1672 spoelde over de Republiek als een lawine waartegen niets of niemand bestand leek. Daarom eerst iets over dat jaar, om het bijzondere belang van de gebeurtenis op …

Lees meer →
1672_front2

1672: Gebroeders de Witt vermoord - 1672

De moord op de gebroeders schokte vriend en vijand vanwege het rauwe, kannibalistische karakter ervan. In een tijd die dacht, associeerde en communiceerde in symbolen werd het stilleven van de …

Lees meer →
1672_front3

1672: Gebroeders De Witt vermoord - 1672

Op 12 juni galoppeerden de ruiterij van Lodewijk XIV het water van de Rijn in en stonden de Fransen op Nederlandse bodem. Paniek was er al eerder. Door voorbeeldige planning …

Lees meer →
1672_Front

1672: Spotpenning op het anti-orangisme van de Ware Vrijheid - 1672

Het Rampjaar had dankzij de waterlinie de Republiek in tweeën gesplitst. Het bezette oostelijke deel had een ander lot, en dus een andere geschiedenis dan het vrije westelijke deel waaraan …

Lees meer →
1672_front5

1672: Ontzet van Groningen, inname van Coevorden - 1672

De wijze waarop Groningen standhield was in het benarde Nederland van het Rampjaar een strohalm waaraan men zich vasthield. De onverzettelijkheid in het noorden gaf iedereen in het westen, aan …

Lees meer →
1673
1673_front

1673: Rabenhaupt verovert Nieuwerschans - 1673

Het Rampjaar zou uiteindelijk zeventien maanden duren; langer dan een kalenderjaar, maar voor een catastrofe toch ook wel weer afzienbaar in lengte. Dat was mogelijk door wat personen als Rabenhaupt …

Lees meer →
1676
1676_front

1676: De dood van De Ruyter - 1676

De Republiek was eind 1673 zo goed als bevrijd, maar het lidmaatschap van de Haagse Alliantie betekende wel dat Nederland moest doorvechten tot alle bondgenoten tegen Frankrijk genoegdoening hadden verkregen. …

Lees meer →
1678
1678_front

1678: Vrede van Nijmegen - 1678

Opvallend eigenlijk, de frequentie waarmee vrouwengestalten in allegorieën, en dus ook vaak op penningen, hun opwachting maken. Op de rechterzijde van deze penning maar liefst drie dames, alle drie belichaming …

Lees meer →
1684
1684_front

1684: Teruggave Amsterdamse stadspapieren - 1684

Hier zien we een buitengewoon interessante penning, gemunt nadat een harde botsing tussen de stad Amsterdam en de rest van de Republiek onder leiding van de prins van Oranje, Willem …

Lees meer →
1688
1688_front

1688: Utrecht, ontvangst van gevluchte Franse protestanten - 1688

De agressie van Lodewijk XIV beperkte zich niet alleen tot andere landen, maar was ook gericht op eigen onderdanen, op Fransen. Op Protestantse Fransen, welteverstaan. Een koning voerde als eretitel …

Lees meer →
1689
1689_front

1689: Willem III en Maria II ingehuldigd als koning en koningin van Engeland - 1689

In de jaren tachtig van de zeventiende eeuw leek het voor protestantse vorsten dat Europa afstevende op een religieuze oorlog. Het katholicisme leek zijn militante onverdraagzaamheid uit de tijden van …

Lees meer →
1689_front2

1689: spotpenning op Willems verheffing - 1689

Willem en Mary waren nu koning en koningin, officieel duo-monarchen, terwijl Jacobus II aan de overkant van de Noordzee een thuishaven had gevonden onder de vleugels van de grote vijand …

Lees meer →
1691
1691_front

1691: Congres de ’s-Gravenhage - 1691

Al tijdens de opmars van Willem III in Engeland naar Londen, de plek waar hij vier maanden later met zijn vrouw zou worden gekroond, was op het vasteland een oorlog …

Lees meer →
1691_front2

1691: Aankomst Willem III te ’s-Gravenhage - 1691

Nadat Willem koning van Engeland was geworden werd hij voor de Nederlanders een grootheid in de verte. Men las in kranten en pamfletten over zijn verrichtingen in Vlaanderen als opperbevelhebber …

Lees meer →
1692
1692_front

1692 – Zeeslag bij Kaap la Hogue - 1692

1694
1694_front

1694: Eeuwfeest bevrijding Groningen - 1694

Toen de Negenjarige Oorlog halverwege was gevorderd, was de frontlijn niet dramatisch verschoven. Weliswaar had Frankrijk een voorsprong als het ging om veroverde steden en vestingen, maar de winst was …

Lees meer →
1696
1696_front

1696: Aansprekersoproer in Amsterdam - 1696

De Negenjarige oorlog was al gevorderd tot zijn achtste jaar toen in Amsterdam een van de felste volksoplopen plaatsvond uit de rijke geschiedenis van oproeren in de Nederlandse Republiek. Tijdens …

Lees meer →
1704
1704_front

1704 – Middelburg, de onlusten bedwongen - 1704

1731
1731_front

1731: Gerard van Loon en het voltooien van zijn penningkundig werk - 1731

De laatste penning in deze reeks is opgedragen aan de grootste penningkundige of numismaticus die Nederland heeft gekend: Gerard van Loon (1683-1753). Van Loon heeft in de penningkunde nog altijd …

Lees meer →