Info Panel
You are here:   Home  /  Penningen  /  1653: Maarten Tromp gesneuveld
  • 1653_front

1653: Maarten Tromp gesneuveld

Het uitbreken van de Eerste Engelse Zeeoorlog (1652-1654) volgde kort na de machtsovername in Engeland door Oliver Cromwell. Na een verwoestende burgeroorlog tussen koning Karel I en het parlement was op een aanvankelijke toenaderingspoging van Cromwell in de richting van de Nederlandse Republiek een campagne van maritieme agressie gevolgd. Cromwell vond veel van wat Karel I had nagelaten slecht en verwerpelijk, maar voor de koninklijke vloot maakte hij een uitzondering. De Engelsen hadden een nieuw type oorlogsschip ontwikkeld dat breder was dan de gangbare vaartuigen, waardoor er meer kanonnen konden worden vervoerd. Hierdoor waren de schepen ook zwaarder uitgevoerd, met dikkere wanden. Maarten Harpertszoon Tromp had zijn mannetje gestaan tegenover de Spanjaarden, maar tegenover de behendig zeilende Engelsen in hun ondoordringbare drijvende forten moest hij zijn meerdere erkennen.

Dit bleek op 10 augustus 1653 bij de ontmoeting tussen de Nederlandse en de Engelse vloot, de Zeeslag bij Terheijde. De Engelse stoot- en vuurkracht was iets dat de Nederlanders nog niet eerder waren tegengekomen. Tromp werd al aan het begin van de zeeslag door een musketkogel geraakt in de hartstreek en stierf onmiddellijk. Zijn dood werd geheim gehouden om de vijand geen moed te geven en de eigen vloot voor wanhoop te behoeden. Niettemin werd Terheijde een grote nederlaag. De Nederlandse vloot, die feitelijk veel meer schepen telde, werd de havens in gejaagd. De Engelse vloot was oppermachtig, niemand durfde meer de zee op. Hierdoor durfden retourvloten uit Indië en de Oostzee niet meer binnen te lopen, kwamen handelsstromen tot stilstand. Het verlies van Tromp, de ‘Held van Duins’, was een passende gebeurtenis voor de rampzalige situatie.

Uiteindelijk zou een snelle en nadelige vrede, gesloten door de jonge raadpensionaris Johan de Witt, de onmogelijk te winnen oorlog afsluiten. Regentenzoon De Witt had het vermijden van oorlog als leidraad, omdat oorlog werkloosheid, armoede en onrust met zich meebracht; hij zou nog ontdekken dat het in ‘de ijzeren eeuw’ onmogelijk was krijgsgewoel te ontlopen.

Op de ene kant van de penning prijkt het borstbeeld van de vlootvoogd,om de hals de ketting van de ridderorde van Saint-Michel, hem door Lodewijk xiv verleend. Aan weerskanten twee zegenpalmen, de engeltjes houden een stevenskroon (bestaand uit een samenstel van scheepsboegen). Mijn hart en hand was voor het land, staat op het randschrift. Op de andere kant van de penning de vloten in gevecht, het furieus vechtende vlaggenschip van Tromp op de voorgrond, met deze dichtregels: Waarom doet Muller Tromp door kunst van goud en zilver leven? Omdat hij d’ijzer(en) eeuw door krijgsdeugd heeft verdreven.

  1653  /  Penningen  /  Last Updated november 19, 2018 by Ruurt Hazewinkel  /